Yedi Mescidler (Mesâcid-İ Seb‘a) Nerede ve İsimleri

Hendek Savaşı ’nın geçtiği yerde Su Baskın’ dağının kuzeybatısında Mesâcid-i Feth diye de anılan yedi ufak mescide verilen ad Mesâcid-İ Seb‘a. Yedi Mescidler nerede, adları ve hakkında kısaca bilgiler…

Hendek Savaşı ’nın geçtiği yerde Su Baskın’ dağının kuzeybatısında Mesâcid-i Feth diye de anılan yedi ufak mescid vardır. Bunlardan Mescid-i Feth, Mescid-i Selmân-ı Fârisî, Mescid-i Ali b. Ebû Tâlib ve Mescid-i Ebû Bekir es-Sıddîk banal kaynaklarda geçmekte, Mescid-i Ömer b. Hattâb ve Mescid-i Sa’d b. Muâz’ın Mescid-i Fâtıma XX. asırda yapıldığı varsayım edilmektedir. Bu altı mescidin biraz güneyinde yer alan ve XX. asrın ikinci yarısında inşa edilen Mescid-i Benî Harâm’ın araya değişik yapılar girmeden evvel onlarla bir bütünlük arzetmesinden dolayı veya Hendek yakınındaki Mescidü’r-râye ’nin Mesâcid-i Seb’a’yı bitirdiği ileri sürülmektedir.

Bunlardan Mescid-i Feth ’e Resûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ’in Hendek Gazvesi sırasında karargâhının kurulduğu yerde düşmanın yenilmesi için dua etmesi ve namaz kılmasından dolayı bu adın verildiği kaydolunur. Yeniden bu sebeple Mescid-i Ahzâb, çevresindeki değişik mescidlerden daha yüksek bir yere yapıldığı için Mescid-i A’lâ diye de anılmıştır. Hendek Savaşı esnasında namazgâh kalitesinde olan bu alana daha sonra tek revaklı bir mescid inşa edilmiştir. Ömer b. Abdülazîz, Medine valiliği sırasında mescidi daha önceki tasarısına uygun biçimde yine yaptırmıştır. Eyyûbîler yarıyılında 1179’da ve Osmanlılar yarıyılında 1853-54’te Sultan Abdülmecid tarafından yine yaptırılan Mescid-i Feth takribî 8,5 m. boyunda 3,5 m. genişliğinde ve 4,5 m. yüksekliğindedir. Mescide çıkmak için 1991’de bkocaman kuzey, değişiği doğu tarafında, her bkocaman yirmi yedi basamaklı iki merdiven yapılmıştır.

Mescid-i Selmân-ı Fârisî ismini, Resûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ’e savaştan evvel şehrin çevresine hendek kazılmasını nasihat eden Selmân-ı Fârisî ’den almıştır. Hz. Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ’in veya Selmân-ı Fârisî -radıyallâhu anh- ’nın namaz kıldıkları dedikodu edilen bu yerde ilk kez Ömer b. Abdülazîz ’in Medine valiliği sırasında mescid yapıldığı varsayım edilmektedir. Eyyûbîler yarıyılında 1181’de yine yaptırılan mescidin kuzeyinde ufak bir avlu, revakın güney duvarında bir mihrap vardı. Tavanı beşik tonoz biçiminde olan binanın kuzey tarafındaki duvarında ortadakinin değişiklerinden daha büyük ol-duğu üç kemer yer alıyordu.

Selmân-ı Fârisî Mescidi’nin güneybatısında yer alan Mescid-i Ebû Bekir es-Sıddîk’in, daha öncekinden Ali b. Ebû Tâlib Mescidi olarak bilindiği ve günümüzde Mescid-i Ali b. Ebû Tâlib olarak bilinen mescidin ise Mescid-i Ebû Bekir olduğu ileri sürülmektedir. Burada Hz. Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ’in veya Hz. Ebû Bekir -radıyallâhu anh- ’ın namaz kıldıkları dedikodu edilmektedir. Mescid, Osmanlılar yarıyılında 1853-54 ’te Sultan Abdülmecid tarafından Mescid-i Feth ile birlikte yine yaptırılmıştır.

Mescid-i Ömer b. Hattâb, Ebû Bekir Mescidi’nin güneydoğusunda olup 1853-54’te yenilenen Mescid-i Feth ’in bir benzeridir. Hz. Ömer -radıyallâhu anh- ’ın Hendek Gazvesi günlerinde namaz kıldığı yere inşa edilmiştir. Mescid-i Ali b. Ebû Tâlib, Selmân-ı Fârisî Mescidi ’nin güneydoğusunda ve Hz. Ali -radıyallâhu anh-‘ın Hendek Gazvesi günlerinde namaz kıldığı yere inşa edilmiş olup Eyyûbîler yarıyılında 1181’de, Memlükler yarıyılında 1471-72 ’de yenilenmiştir. I497’de tamirat gören Mescid-i Ali b. Ebû Tâlib, Sultan Abdülmecid yarıyılında 1851-52’de yine yapılmıştır.

Bazı geç yarıyıla ait kaynaklarda Mescid-i Fâtıma ismiyle de geçen Mescid-i Sa’d b. Muâz 1947 tarihli Medine haritasında Ömer b. Hattâb Mescidi ’nin güneybatısında yer almaktadır. Sa’d b. Muâz Hendek Savaşı esnasında kendisine isabet eden okla şehid olmadan evvel burada namaz kılmıştır.

Medine’de Evkaf ve Mescidler Yöneti tarafından 1989 ve 1992 senelerinde hazırlanan raporda bu altı mescidin ismi geçmekle birlikte son senelerde Mescidi Feth ile Mescid-i Selmân el-Fârisî ve Mescid-i Ömer b. el-Hattâb dışındakiler devirdirilmiş olup bunların bulunduğu alanda yeni bir cami inşa edilmiştir.

Kaynak: Diyanet İşleri Kutsal Topraklar Rehberi

İslama Doğru

KIBLE NEDEN MESCİD – İ AKSA ’DAN KÂBE ’YE DÖNDÜ?