İnsanlara Muâmelede Adâlet ve İhsan

İnsanlara muâmelede adâlet ve ihsanın ehemmiyeti.

İslâm ahlâkının bazı temelleri “azîmet”[1] ve “ruhsat”[2] gibi iki kademelidir. Şahsın bunlardan birini seçme hakkı bulunur. Fakat fazîlet ve ihsânı arayanlar için, azîmet yolu teşvik edilir.

Örnekler verelim:

Haksız yere öldürülen bir şahsın velîsi, kâtile kısas tatbik edilmesini isteyebilir. Buna ruhsatı vardır ve bununla amel etmesi, adâlet gereğidir. Lâkin kâtil pişman olup bağışlama dilemişse, maktulün velîsine azîmeti seçim ederek onu bağışlaması öneri olunur ki bu da fazîlet ve ihsân ahlâkının bir gereğidir.

Âyet-i kerîmede emredilir:

“Bir makûsluğun cezâsı, ona denk bir makûsluktur. Misliyle mukâbeledir. Fakat kim bağışlar ve sulhu sağlarsa, onun ödülü Allâh ’a âittir. Doğrusu O, zâlimleri hoşlanmaz.” eş-Şûrâ, 40

Borcunu müddetinde ödeyemeyene süre vermek gerekir. Güç vaziyette ise borcu tamamen bağışlamak daha hayırlıdır.[3]

֍

Velhâsıl mü ’min, ahlâkıyla, terbiyesiyle, misal yaşayışıyla dâimâ hayırlara anahtar, şerlere kilit olmalıdır. Evrenlere rahmet olarak sevk edilmiş olan Peygamber sallâllâhu aleyhi ve sellem Efendimiz ’in gönül dokusundan paylar alarak, girdiği her yere huzur ve rahmet tevzî etmeli, İslâm ’ı hâliyle, kāliyle ve hoş ahlâkıyla temsil ve beyanname etmeye gayret göstermelidir.

Rabbimiz tümcemize hayırlara anahtar, şerlere kilit olarak rızâsını tahsil edebilmeyi kısmet ve müyesser eylesin.

Dipnotlar:

[1] Azîmet; meşakkat, zaruret ve lüzum gibi ârızî bir nedene bağlı olmaksızın ilk olarak konulmuş olan aslî karardır. Azîmet; farz, vâcip, sünnet, müstehap kalitesindeki bir tutumun yapılmasını; haram, mekruh gibi tutumların da yapılmamasını ifâde eden tam teklifî kararları, başka bir deyişle mükellefiyeti gerektiren zorunluluklardır. [2] Ruhsat; meşakkat, zaruret, lüzum gibi ârızî bir nedene bağlı olarak azîmet kararını terk etme izni veren ve yalnız söz mevzusu ârızî vaziyetle hudutlu bulunan, rahatlatılmış, geçici karar, izin ve cevazlardır. [3] Bkz. el-Bakara, 280.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, İslam Tefekkür Ufku, Erkam Yayınları

İslama Doğru

İSLAM, İMAN VE İHSAN NEDİR?